Posted by: mykopop | Donderdag 22 Mei 2008

Wat “Ma” vir my beteken

Hierdie is nou ‘n lekker maklike en vinnige inskrywing, want ek het mos belowe ek skryf voor ek julle kommentaar lees, my eie idees neer. Baie dankie aan elkeen wat kommentaar gelewer het. Dit was nou vir my lekker!

Ma deur Antjie Krog

01 Ma, ek skryf vir jou ’n gedig
02 sonder fênsie leestekens
03 sonder woorde wat rym
04 sonder bywoorde
05 net sommer
06 ‘n kaalvoetgedig –

07 want jy maak my groot
08 in jou krom klein handjies
09 jy beitel my met jou swart oë
10 en spits woorde
11 jy draai jou leiklipkop
12 jy lag en breek my tente op
13 maar jy offer my elke aand
14 vir jou Here God.
15 jou moesie-oor is my enigste telefoon
16 jou huis my enigste bybel
17 jou naam my breekwater teen die lewe

18 ek is so jammer mamma
19 dat ek nie is
20 wat ek graag vir jou wil wees nie.

Reëls 2 tot 4 sê net dat sy vir haar ma iets wil sê sonder pretensie. Ek dink “bywoorde” moet nie met die gewone taalkundige betekenis gelees word nie, maar eerder as “sonder enige onnodige woorde daarby”, dus op die man af, ook “sonder bybedoelings”. Reël 6 probeer dieselfde ding metafories sê,

“Krom klein handjies” sê vir my die vingers is gebuig, omvou en beskerm die kind.

“Beitel my” kan seker nie iets anders beteken as om te vorm, soos ‘n klip vir ‘n steenmuur gevorm word nie. “Swart oë” dui op kwaai kyke om jou op die nou en reguit paadjie te hou, “spits woorde” dui maar weer op die beitelpunt.

“Leiklipkop” dui vir my aan onversetlikheid in haar idees van wat reg of verkeerd is, maar die feit dat die kop darem gedraai word om aandag te gee aan die kind se drome (ons kom nou daarby) dui darem op nie totale ongenaakbaarheid nie. Die tente dui vir my op naïewe kinderlike drome en die “opbreek” op die uitwys van die naïewiteit en onrealisme.

“Jy offer my elke aand” – ek dink dit beteken dat die ma elke aand bid vir die kind, dat dit met hom/haar moet goed gaan, maar dan op die ou end weer “laat U wil geskied”, soort van die kind offer, soos Abraham bereid was om vir Izak te offer. Maar dit kan ook ‘n ander betekenis hê, naamlik dat sy nie wil hê dat haar ma haar godsdiens op haar afforseer nie, dat sy as individu die reg wil voorbehou om self te besluit. Let wel sy sê “JOU Here God”.

“Moesie-oor my enigste telefoon” – hier moet ons seker maar onthou dat die gedig deur ‘n vrou (kind-vrou op daardie stadium, sy is in 1952 gebore en die gedig het in 1970 in Dogter van Jefta verskyn) met ‘n behoefte om te praat, en dit in ‘n tydperk voor selfone!

In reël 17 dink ek dat sy uit haar ma se voorbeeld (bv. haar huishouding) die insettinge lees van hoe sy moet lewe.

Volgens die HAT is ‘n “breekwater” iets wat in die see gebou word om die golwe te breek. Dit dui dus op beskerming teen die aanslae van die lewe. Let wel die woord “naam” – as ‘n klein kindjie bv. seerkry is die eerste woorde wat op die lippe geneem word, “mamma!”.

Die laaste 3 reëls is vir my heel “straightforward” en sonder enige metafore, die enigste wat my opval is dat sy nie sê “wat jy graag wil hê ek moet wees nie”. Die feit dat sy dit nie kan wees nie, sê vir my dit is tog maar wat haar ma wil hê waaroor sy praat, maar sy kan nie, omdat mens maar net jou eie self kan wees.


Responses

  1. Ek het dit ook geniet. Jy kan maar meer kere so maak!

  2. Ma – dit beteken ‘n vrou wat die voorreg gehad het om die lewe te skenk aan ‘n bondeltjie vreugde, daai einste bondeltjie liefde en vreugde is haar verantwoordelikheid! Snaaks hoe ‘n kind ‘n ma se skoot kan vertrap as hy of sy klein is, maar die minuut wat daai tiener in skop, vertrap jy daai einste hart!!!

  3. Dis so mooi!!!
    Ek dink nou terug aan my studente dae….ons het in Afrikaans die gedig behandel!

  4. Dankie vir die manier waarop jy die gedig ontleed en verduidelik sonder om woorde in die skrywer se “pen” te lê.

  5. Dis een van die mooiste gedigte ooit. Dankie.

  6. In 1980 het my Afrikaans juffrou – ‘n Juf Langenhoven en kleinkind van die beroemde Langenhoven – hierdie gedig in die klas met ons behandel. Ek was nog volksvreemd; ons was maar ‘n paar jaar in die land (voorheen Rhodesiers) en dit was die mooiste woorde wat ek ooit gehoor het. Net daar het my ‘affair’ met Afrikaanse digkuns begin!

  7. Wat het van my vorige comment geword?

  8. […] (Sien ook Wat “Ma” vir my beteken.) […]

  9. […] Ek het twee inskrywings geplaas,  eers “Wat beteken Ma vir jou” en daarna “Wat Ma vir my beteken“, waarin ek my eie gedagtes oor die gedig weergegee het.  Dit lyk asof die meeste mense net […]


Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s

Kategorieë

%d bloggers like this: