Posted by: mykopop | Donderdag 18 Oktober 2007

Moet ek liewer die pen neerlê?

Ek het onlangs op iemand anders se blog kommentaar gelewer oor ‘n klomp anagramme, deur een by te dra wat ek gehoor het van die Nederlandse digter Gerrit Komrij. Om my feite agtermekaar te kry moes ek dit eers weer opsoek en kom toe op ‘n stuk af waarin Komrij dit het oor die sogenaamde gedigte wat mens op die internet aantref. Ek was amper eers te lui om dit te lees, maar gelukkig het ek toe. Hy bepreek dit aan die hand van een gedig. Ek het dit sommer vir die lekkerte verafrikaans:

Leegte

Swarte leegte
koue eensaamheid
trane van ys val op ‘n gebroke hart
‘n Bewing, ‘n rilling
‘n windvlaag deur my koue liggaam

Starend in die niet
snak my siel na asem
gevange voel ek my
Geketting in die boeie van alleen wees kruip ek diep in my dop

Tydloos en kleurloos
‘n gapende gat is my gemis smagtend verlang ek
Na die draad wat my sal heg
in die hoop om weer heel te word

‘n Internetdigter(es)

Ek sal kortliks in Afrikaans probeer weergee wat hy te sê het.

Volgens hom is die probleem die vrye vers, wat nie beteken dat die digter aan niks gebonde is nie. Struktuur bly die siel van die gedig.’n Vrye vers bly steeds ‘n gebonde vers – deur klankwisselinge, metriese verassings of binneryme.

Daarnaas het ‘n spesiale soort vrye vers ontstaan, wat maar net lyk na poësie en vir die leek moeilik is om te onderskei. Volgens hom is dit makliker vir ‘n litirêre kwaksalwer om ‘n nie-gedig na ‘n vrye vers te laat lyk as vir ‘n vervalser om ‘n banknoot na ‘n egte een te laat lyk…

Daar is ‘n onuitroeibare misverstand dat ‘n knap formulering, ‘n diep gedagte of ‘n diepgevoelde verdriet wel iets met poësie te make het. Dikwels is die formulering ook maar so-so. Die vrye vers bied moontlik materiaal aan wat te kort is vir ‘n brief. Dit maak nog nie ‘n gedig daarvan nie.

Volgens Komrij is die soort vrye vers ”n plaag – die eenvoudigste kinderrympie het meer struktuur. ‘n Gedig is effekbejag, gebaseer op struktuur, nie op die hart nie.

Hy sê daar bestaan twee toetse om hierdie namaaksels van egte gedigte te onderskei.

Die eerste: sny die teks tot los reëls en laat hulle vertaal. Die vertaler moet niks weet van die volgorde nie. Tog sal die by ‘n namaaksel, wanneer die reëls weer bymekaargesit word, dieselfde gedig oplewer.

Die tweede toets: lees die reëls eenvoudig agtermekaar:

Swarte leegte, koue eensaamheid, trane van ys val op ‘n gebroke hart. ‘n Bewing, ‘n rilling, ‘n windvlaag deur my koue liggaam: starend in die niet snak my siel na asem. Gevange voel ek my Geketting in die boeie van alleen wees kruip ek diep in my dop. Tydloos en kleurloos, ‘n gapende gat is my gemis. Smagtend verlang ek na die draad wat my sal heg – in die hoop om weer heel te word.

Jou lus vir poësie verdwyn.

Toe kry ek op dieselfde aand die volgende in Breyten Breytenbach se nuutste bundel:

die windvanger, bl. 31

hoeveel begrensing is nodig vir betekenis
hoeveel tekens saam versit ‘n grens
hoeveel bokkoms pas in ‘n boks
van twee by twee
hoeveel woorde gaan grond toe met die kis
hoeveel sin en besinning kan sing-sing
weggelê word in die woordtorinkie
hulle noem dit ‘n gedig
sonder dat die môre na vrot vis stink
en is dit van enige denkbare verskil
of klink dit maar ougat

En toe wonder ek of ek nie maar my eie “versies” wat ek al op my blog geplaas het stil-stil moet laat verdwyn nie! Die anagram waarna ek aan die begin verwys het: Die letters van “Gerrit Komrij” kan geherrangskik word tot “Ik rijm erg rot”!


Responses

  1. Dit het al ‘n paar keer onlangs gebeur dat bloggers kennis gee dat hulle ophou blog, en vandag sien ek weer een wat dit oorweeg. Ek het gisteraand al die stukkie aanmekaar gesit en die titel so beplan om jou te laat dink ek wil ook ophou! Ek hoop jy’t daarvoor geval!😉

  2. on te blog gee jou die vryheid om te se wat jy wil en te dig hoe jy wil…:)) ek glo dat elke mens die reg het op ‘n opinie en met bloggers bereik die boodskap net meer mense! Baie keer oor gebeure waaroor daar net geswyg is in die verlede…of waarvan mense niks weet nie! jou versies is nie vrot nie!! :))

  3. ‘woordtoringkie’, nie ‘woordhorinkie’ nie. Die boek is bietjie styf, ek kan hom nie oopbuig om te scan nie, moes met die hand intik. Ek dink ek het gedink aan daardie horingkies met gekookte konsensmelk – dit het lekker geklink!

  4. […] Oukei, oukei, ek het nie meer my slaapklere aangehad toe ek die dingetjie geskryf het nie, maar volgens Google lyk die my darem ek is die eerste om die subtitel te gebruik. Ek is nie so seker of ek die kategorie “Gedigte” hiervoor moet kies nie, miskien is dit te veel soos die goed waarna Gerrit Komrij verwys waaroor ek voorheen geskryf het. […]

  5. […] het een keer ‘n langerige stuk van Gerrit Komrij aangehaal, waar hy skryf oor die vrye vers.  Ander verwysings na hom in my inskrywings mag nog vele […]


Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s

Kategorieë

%d bloggers like this: