Posted by: mykopop | Saterdag 13 Desember 2008

Honderd jaar later – Johann Lodewyk Marais

Dit was Johann Lodewyk Marais se idee om 100 jaar na die eerste publikasie van Eugene N. Marais se gedig Winternag, ‘n gedenkalbum uit te gee, met ongepubliseerde gedigte van Afrikaanse digters, om die gebeurtenis te vier na 100 jaar.

Vir ‘n bietjie agtergrond haal ek die eerste twee paragrawe aan uit die inleiding:

Op 23 Junie 1905 het ‘n gedig van tien reëls getiteld “‘n Win-
ter Nag” onder die skuilnaam Klaas Vaakie in die koerant
Land en Volk in Pretoria verskyn. Dié gedig is in die Afri-
kaanse literatuurgeskiedenis van die allergrootste belang;
‘n mens kan dit selfs die “belangfikste” gedig in Afrikaans
noem. Daarom is dit gepas om stil te staan by dié gedig en die
omstandigbede rondom die publikasie daarvan, want die later
bekende “Winternag” het ‘n ware Afrikaanse ikoon geword.

Klaas Vaakie was een van die skuilname wat Eugene N.
Marais (1871-1936) gebruik bet. Marais bet bekendheidver-
werf vir sy veelsydige bydrae op ‘n verskeidenbeid terreine.
Hy was joernalis, digter, kortverhaalskrywer, dramaturg,
resensent, regsgeleerde, hipnotis, buitengewone waarnemer
van dieregedrag en kindervriend. Jare lank is Marais egter
veral as digter geëer. Vir geslagte Suid-Afrikaanse lesers
was by die digter van dieselfde “Winternag” wat in die Afri-
kaanse taalstryd kort ná die Anglo- Boereoorlog ( 1899-1902)
ingespan is as bewys van wat Afrikaans kan vermag.

Elkeen wat enigsinds belang stel om meer te weet van Eugene Nielen Marais moet natuurlik minstens een keer Die Groot Verlange deur Leon Rousseau lees.

Die saamsteller het ‘n ope uitnodiging gerig om vir bydraes te vra en meer as 1000 gedigte van 93 digters ontvang. Die keuse is hoofsaaklik gegrond op meriete, alhoewel, volgens die samesteller, party gedigte met hoë meriete nie gekeur is nie omdat hulle tematies nie geskik was nie. Volgens die inleiding is daar toe 50 gedigte van 50 digters geplaas. Ek tel net 49, maar Winternag verskyn ook voor die inleiding.

Winternag

O koud is die windjie
en skraal,
En blink in die dof-lig
en kaal,
so wyd as die Heer se genade,
le die velde in sterlig en skade
En hoog in die rande,
versprei in die brande,
is die grassaad aan roere
soos winkende hande.

O treurig die wysie
op die ooswind se maat,
soos die lied van ‘n meisie
in haar liefde verlaat.
In elk’ grashalm se vou
blink ‘n druppel van dou,
en vinnig verbleek dit
tot ryp in die kou!

Heelwat van die gedigte handel oor Eugene Marais of die tydvak waarin hy geleef het. Daar is ook ‘n paar wat in gesprek tree met die gedig Winternag. Dan is daar ook ‘n paar wat nie noodwendig daarby inpas nie, maar net goeie of mooi gedigte is.

Noudat ons byna aan die einde van die jaar is (13 Desember, ek is al met verlof!), het ‘n paar woorde van Griet Erasmus se gedig Wingerdherfs my opgeval so met die deurblaai:

En koppe dan in die hitte te laat tol:
saam met dit dans van die sap in die glas
Tot stilte dwing:
die koue stilte
van die jaar
te oordink,
in elke glas
ongenadig
rooi

Ek vind die bundel ‘n baie goeie toevoeging tot my versameling.

Dis vir my interessant om die name van die digters op die internet op te soek en meer oor hulle te wete te probeer kom. Hier is die lys:

Christine Barkhuizen Ie Roux
Marthinus Beukes
Zandra Bezuidenhout
Martjie Bosman
D.P.M. Botes
Louis Brittz
P. W. Buys
Eveleen Castelyn
T. T. Cloete
Neil Cochrane
Jan de Bruyn
Theo de Jager
Karen de Wet
Clinton v. du PIessis
Heilna du Plooy
Tania du Toit
Griet Erasmus
Louis Esterhuizen
torn gouws
Ida Grabe
Mari Grobler
Joan Hambidge
Bonaventure Hinwood
Neels Jackson
Angie Kleijn
leti kleyn
Jopie Koen
Jason Lee
dave lubbe
Danie Marais
Johann Lodewyk Marais
Renée Marais
Lucie Moller
Bemard Odendaal
fanie olivier
Wessel Pretorius
Johannes Prins
Paul Riekert
Dan Roodt
Lien Roux-de Jager
Alfred SchafIer
Sjaka S. Septembir
Braam Smit
Rosa Smit
Gerda Taljaard
Hennie van Coller
Linette van der Merwe
Wim Vorster
George Weideman

About these ads

Responses

  1. Ek het ‘n Engelse vertaling van hierdie gedig van hom iewers gelees op die Net…weet nie of dit Wiki was nie. Eugene Marais is een van my baie groot gunstelinge. Ek gaan kyk of ek die boek kan bestel, dankie! Hierdie lys name is totaal onbekend vir my, sal kyk wat ek kry. Dis snaaks hoe mens aanklank vind by sommige digters/skrywers en ander nie. Ek het onlangs op ‘n Engelse ou (blog) afgekom wat dig en al gepubliseer het, hy dig nogal regtig soos ek daarvan hou, nie rigid nie. Geniet jou verlof, ek is ook nou af. Skielik ‘n week vroeer afgekry na ‘n “bug” by die skool! Ek gee natuurlik glad nie om dat hierdie “bug” sy “verskyning” gemaak het nie! :)

  2. @Nikita – daar is darem so ‘n paar “swaargewigte” op die lys, bv. Eveleen Castelyn, T.T. Cloete, Louis Esterhuizen, Tom Gouws, Joan Hambidge, Bonaventure Hinwood, Fanie Olivier en George Weideman. Dis maar wat ek ken, daar is ‘n paar ander name wat vir my half bekend klink wat dalk nie noodwendig minder “swaargewig” is nie. Ek gaan nog die lys bietjie ontgin en sal terugvoer gee oor my bevindings. Ek hoop daardie was ‘n “bug” wat die rekenaars aangeval het, nie vir julle nie! Lekker rus.

  3. hi Kop…TT Cloete is bekend, ek het sy naam seker gemis, en George Weideman lui ‘n klokkie, weet nie hoekom nie..ek weet nie of ek van Fanie Olivier gehoor het nie, seker oor ek Fanie deV ken lol! nee, die bug het rerig die kinders/onnies “aangeval”..braak/griep ‘n hele mengsel, meer as 70 kinders siek in een week.


Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s

Kategorië

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 45 other followers

%d bloggers like this: